Zazaca Ders 43

43Demo Ameyox / Gelecek Zaman

Ez do bêra. (Ben geleceğim.)

Gelecek zamanda; gelecek zaman partikeli olan ‘do’ özneden hemen sonra kullanılır. Özne yalın haldedir ve fiiller özneye göre çekimlenir. Fiiller, gelecek zaman çekimiyle kullanılır ve (bazı fiiller hariç) ‘bi-‘ öneki fiilin önüne gelir. Nesneye uygulanan kurallar şimdiki zamandakiyle aynıdır.

Ez—–a.

Ti…….a. (m)

Ti……..î. (n)

A………a.

O………o.

Ma……ê.

Şima….ê.

Ê……….ê.

Ez do biwera. (Ben yiyeceğim.)

Ti do biwera. (Sen yiyeceksin.)

Ti do biwerî. (Sen yiyeceksin.)

O do biwero. (O yiyecek.)

A do biwera. (O yiyecek.)

Ma do biwerê. (Biz yiyeceğiz.)

Şima do biwerê. (Siz yiyeceksiniz.)

Ê do biwerê. (Onlar yiyecekler.)

Fiillerin köklerindeki sesler fiilin şimdiki ve gelecek zaman kökünü bulmada bize ipucu vermektedir örnekleri inceleyiniz.      

açmak: akerdene (ake/rd/ene)

O berî akeno. (O kapıyı açıyor.)

O do berî akero. (O kapıyı açacak.)

getirmek: ardene (a/rd/ene)

Ma erebeyî anî. (Arabayı getiriyoruz.)

Ma do erebeyî bîyarî. (Arabayı getireceğiz.)

yapmak: kerdene (ke/rd/ene)

Ez wezîfeyê xo kena. (Ödevimi yapıyorum.)

Ez do wezîfeyê xo bikera. (Ödevimi yapacağım.)

götürmek: berdene (be/rd/ene)

Ê eyelan benê. (Onlar çocukları götürüyorlar.)

Ê do eyelan biberê. (Onlar çocukları götürecekler.)

yemek: werdene (we/rd/ene)

Ti werdî wenî. (Yemeği yiyiyorsun.)

Ti do werdî biwerî. (Yemeği yiyeceksin.)

ağlamak: bermayene (berm/a/yene)

O bermeno. (O ağlıyor.)

O do bibermo. (O ağlayacak.)

yorulmak: betilîyayene (betilîy/a/yene)

Ez betilîyena. (Yoruluyorum.)

Ez do bibetilîya. (Yorulacağım.)

ulaşmak: resayene (res/a/yene)

Şima ha resenê. (Birazdan varıyorsunuz.)

Şima do biresê. (Varacaksanız.)

yapmak: viraştene (vira/şt/ene)

Ez virazena. (Ben yapıyorum.)

Ez do biviraza. (Ben yapacağım.)

atmak: eştene (e/şt/ene)

Ê çopan erzenê teber. (Onlar çöpleri dışarı atıyorlar.)

Ê do çopan bierzê teber. (Onlar çöpleri dışarı atacaklar.)

Ez do vaja. (Söyleyeceğim.)

Ez do bêra. (Geleceğim.)

Ez do şira. (Gideceğim.)

Ez do masa bîyara. (Masayı getireceğim.)

Not: Gelecek zaman partikeli yöreden yöreye değişmektedir bu partikeller; dê, do, ko, ka, go, ro ve yo’dur. Söylemde kolaylık olsun diye bazı yörelerde sadece ‘o’ sesi kullanılır; ‘Ezo’.

Ez do bêrî. / Ti dê bimirê. / Ez ko bêra. / Ez ka vaja. / Ti go bêrî. / Ti yo bişimê. / Ezo bêrî. 


Bazı yörelerde tüm zamirler için çekim eki olarak ‘î’ kullanılır. Ez do bêrî, Ti do bêrî, O do bêrî …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir