Zazaca Ders 2/4

DERSA ÇARINE: WENDEGEH DE [OKULDA]

dibistane(m) [ilkokul]
lîse(m) [lise]
unîversîte(m) [üniversite]
sinife(m) [sınıf]
sinifa 1. [1. sınıf]
baxçe(n) [bahçe]
salona sporî [spor salonu]
mamosta(n, m) [öğretmen]
wendekar,-e [öğrenci]
kitab(n) [kitap]
defter(n) [defter]
qeleme (m) [kalem]
qelema erjîjine(m) [kurşun kalem]
qelemtiraşe(m) [kalem açacağı]
pakker(n) [silgi]
sira(m) [sıra]
masa(m) [masa]
texteyê nuştişî (n) [yazı tahtası]
komputure(m) [bilgisayar]

O wendekar o. [O öğrencidir.]
A mamosta ya. [O öğretmendir.]
Na, siraya ay a. [Bu, onun sırasıdır.]
Na, komputura min a. [Bu, benim bilgisayarımdır.]
Hîrê sira estê. [Üç sıra var.]

Komputure serê masa de ya. [Bilgisayar masanın üstünde.]
Waya min şina dibistane. [Kız kardeşim ilkokula gidiyor.]
Ez şina unîversîte. [Üniversiteye gidiyorum.]
Qelemî zereyê çenteyê aye de yê. [Kalemler onun çantasının içinde.]
Mi pakkerê xo vînî kerd. [Ben silgimi kaybettim.]

îngilizkî(m) [ingilizce]
matematîk(n)
fen(n)
tarîx(n)
cografya(m)
spor(n)
resim(n)
muzîk(n)
odaya komputure [bilgisayar odası]
xebitîyayene, şuxulîyayene [çalışmak]
musayene, bander bîyene [öğrenmek]
musnayene, bander kerdene [öğretmek]
goşdarî kerdene [dinlemek]
qisey kerdene [konuşmak]
wendene [okumak]
nuştene [yazmak]
kay kerdene [oyun oynamak]

O kitab waneno. [O kitap okuyor.]
A deyîrî wanena. [O şarkı söylüyor.]
O kirmanckî şuxulîyeno. [O kırmancca çalışıyor.]
A tenîs kay kena. [O tenis oynuyor.]
O resim virazeno. [O resim yapıyor.]

A kitabxane de kitab wanena. [O kütüphanede kitap okuyor.]
Ê seba dersa cografya ewnîyenê maketê dinya. [Onlar coğrafya dersi için dünya maketine bakıyor.]
Ma ha matematîk xebitîyenê. [Biz şuan matematik çalışıyoruz.]
Ê, na sinife de tarîx şuxulîyenê. [Onlar, bu sınıfta tarih çalışıyor.]
Ez kitabê îngilizkî wanena. [Ben ingilizce kitabı okuyorum.]
Waya min seba mamostaya ma resim virazena. [Kız kardeşim öğretmenimiz için resim yapıyor.]
A dibistane de derse dana. [ O ilkokulda ders veriyor.]

Zemîrê Nîşanî [İşaret Zamiri]

Demo nikayin de kerdox halê xoserî de yo obje zî halê oblîkî de yo.
[Şimdiki zamanda özne yalın nesne ise bükünlü haldedir.]

Demo vîyarte de eke kar transîtîf bo kerdox halê oblîkî de yo obje zî halê xoserî de yo.
[Geçmiş zamanda fiil geçişli ise özne bükünlü nesne ise yalın haldedir.]

Demo vîyarte de eke kar întransîtîf bo kerdox halê xoserî de yo.
[Geçmiş zamanda kar geçişsiz ise özne yalın haldedir.]

Semedê Nêzdî [Yakın için]:

Kirmanckî de zemîrî di kom ê. [Kırmanccada zamirler iki gruptur.]

Halê xoserî de: no (nêrî); na (makî); nê (zafhûmar)
[Yalın halde: bu, bunu (eril); bu, bunu (dişil); bunlar, bunları (çoğul)

Halê oblîkî de: ney (nêrî); naye (makî): nînan (zafhûmar)
[Bükünlü halde: bu, bunu (eril); bu, bunu (dişil); bunlar, bunları (çoğul)

No vano. [Bu söylüyor.]
Ney va. [Bu söyledi.]

Na vana. [Bu söylüyor.]
Naye va. [Bu söyledi.]

Nê vanê. [Bunlar söylüyor.]
Nînan va. [Bunlar söylediler.]

No, kitaban ano. [Bu, kitabı getiriyor.]
Ney, kitabî ardî. [Bu, kitapları getirdi.]

Na, saye wena. [Bu elma yiyiyor.]
Naye, saye werde. [Bu, elma yedi.]

Nê, derse şuxulîyenê. [Bunlar, ders çalışıyor.]
Nînan, kitabî ardî. [Bunlar, kitapları getirdi.]

No, ney beno. [Bu, bunu götürüyor.]
Ney, no berd. [Bu, bunu götürdü.]

Na, naye bena. [Bu, bunu götürüyor.]
Naye, na berde. [Bu, bunu götürdü.]

Nê, nînan benê. [Bunlar, bunları götürüyor.]
Nînan, nê berdî. [Bunlar, bunları götürdü.]

Ez ney(kitabî) wanena. [Ben bunu okuyorum.]
Mi no(kitab) wend. [Ben bunu okudum.]

Ez şina dewe û înan ana. [Ben köye gidiyorum ve onları getiriyorum.]
Ez şîya dewe û mi ê ardî. [Ben köye gittim ve onları getirdim.]

Welat lajê xo şeweno wendegeh. [Welat oğlunu okula gönderiyor.]
No, ney erşeweno/şeweno wendegeh. [Bu, bunu okula gönderiyor.]
Ney, no erşawit/şawit wendegeh. [Bu, bunu okula gönderdi.]

Şîyayene(întransîtîf) [gitmek(geçişsiz)]

Na şina. [Bu gidiyor.]
Na şî. / şîye. [Bu gitti.]

Ameyene (întransîtîf) [gelmek (geçişsiz]

Na yena. [Bu geliyor.]
Na ameye. [Bu geldi.]

Semedê Dûrî [Uzak için]:

halê xoserî de: o (nêrî); a (makî); ê (zafhûmar)
[yalın halde: o onu (eril); o onu (dişil); onlar onları (çoğul) 

halê oblîkî de: ey (nêrî); aye (makî): înan (zafhûmar)
[yalın halde: o, onu (eril); o, onu (dişil); onlar, onları (çoğul)]

O nanî weno. [O yemeği yiyiyor.]
Ey nan werd. [O yemek yedi.]

A kay kena. [O oynuyor.]
Aye kay kerde. [ O oynadı.]

Ê xirqayanê xo, danê xo ra. [Onlar hırkalarını giyiyorlar.]
Înan xirqayê xo, dayî xo ra. [Hırkalarını giydiler.]

Welat lajê xo şeweno wendegeh. [Welat oğlunu okula gönderiyor.]
Ey, o şawit wendegeh. [O onu okula gönderdi.]
O, Eyşe beno wendegeh. [O, Ayşeyi okula götürüyor.]

!!!Zemîrî ‘ra’ ra ver bêrê halê oblîkî de şuxulîyenê. [Zamirler ‘ra’ dan önce gelirse bükünlü halde kullanılır.]

O ey ra vano. [O ona söylüyor.]
Ey ey ra va. [O ona söyledi.]

Ez nînan ra vana. [Ben onlara söylüyorum.]
Mi nînan ra va. [Ben onlara söyledim.]

Xelet [Yanlış]: Mi o/a/ê/no/na/nê ra va.
Rast [Doğru]: Mi ey/aye/înan/ney/naye/nînan ra va.

!!!Wayîrîye de zî halê oblîkî de şuxulîyenê. [Sahiplikte de bükünlü halde kullanılır.]

Xelet [Yanlış]: Qeleme, yê o/a/ê/no/na/nê ya.
Rast [Doğru]: Qeleme, yê ey/aye/înan/ney/naye/nînan ya/a.

Xelet [Yanlış]: Gula o/a/ê/no/na/nê.
Rast [Doğru]: Gula ey/aye/înan/ney/naye/nînan.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir