Zazaca Ders 10

10-Ti kamca ra yî/ya? / Nerelisin?

Ti: sen

Kamca: nere

ra: -dan, -den

Welatî / Ülkeler

Kanada: Kanada (m)

Amerika: Amerîka (m)

Amerika Birleşik Devletleri: Dewletê Yewbîyayeyî yê Amerîka (zh)

Yunanistan: Yunanîstan (n)

Fransa: Fransa (m)

Almanya: Almanya (m)

İngiltere: Îngilîstan (n)

Türkiye: Tirkîya (m)

Japonya: Japonya (m)

Brezilya: Brezîlya (m)

Avusturya: Awusturya (m)

Irak: Îraq (n)

Ez Îraq ra ya. (Ben Iraklıyım.)

Ti Almanya ra yî. (Sen Almanyalısın.-eril-)

Ti Japonya ra ya. (Sen Japonyalısın.-dişil-)

O Awusturya ra yo. (O Avusturyalı.)

A Yunanîstan ra ya. (O Yunanistanlı.)

Ma Îngilîstan ra yê. (Biz İngiltereliyiz.)

Şima Kanada ra yê. (Siz Kanadalısınız.)

Ê Amerîka ra yê. (Onlar Amerikalı.)

Ez kamca ra ya? (Ben nereliyim?)

Ez Hindîstan ra ya. (Ben Hindistanlıyım.)

Ti kamca ra yî? (Sen nerelisin?)

Ez Almanya ra ya. (Ben Almanyalıyım.)

Ti kamca ra ya? (Sen nerelisin?)

Ez Tirkîya ra ya. (Ben Türkiyeliyim.)

A kamca ra ya? (O nereli?)

A Îran ra ya. (O İranlı.)

O kamca ra yo? (O nereli?)

O  Îngilîstan ra yo. (O İngiltereli.)

Ma kamca ra yê? (Biz nereliyiz?)

Ma Efxanîstan ra yê. (Biz Afganistanlıyız.)

Şima kamca ra yê? (Siz nerelisiniz?)

Ma Erebîstan ra yê. (Biz Arabistanlıyız.)

Ê kamca ra yê? (Onlar nereli?)

Ê Armenîstan ra yê. (Onlar Ermenistanlıdır.)

Welat-ziwan / (Ülke-dil)

Amerîka-îngilizkî

Îngilîstan-îngilizkî

Kanada- îngilizkî/ franskî

Almanya- almankî

Fransa- franskî

Tirkîya- tirkî

Afrîkaya Başûrî- îngilizkî/afrîkankî

Demo Hîra / Geniş zaman

[Geniş zaman ile şimdiki zaman kuralları Kırmanccada aynıdır.]

Geniş zamanda Özne, nesne ve yüklemden oluşan cümle türlerine değineceğiz. Yüklemimiz fiil olacak yani cümle bize hareket bildirecek böylece hareketli cümlelere de giriş yapmış oluyoruz.

NOT: Kırmanccada dil ve lehçe isimleri küçük harfle başlar.

konuşmak: qisey kerdene

Kürtçe: kurdkî (m)

Geniş zaman(şimdiki zaman) için çekim eklerimiz aşağıdaki gibidir.

Ez —-a

Ti—–a (dişil)

Ti—–î (eril)

O——o

A——a

Ma—-ê

Şima— -ê

Ê—— ê

(Yöreye göre çekim ekleri değişebilmektedir aşağıda belirtilen varyantları da kullanabilirsiniz. 
Ma….-î, ya da -îme 
Şima…–î 
Ê..–î
Nimune: Ma yenê/yenî/yenîme; Ê yenê/yenî; Şima yenê/yenî )

Koşaçları hareketsiz cümlelerde yüklemden ayrı yazıyorduk fakat hareketli cümlelerde (yüklemi fiil olan cümleler) çekim eklerini fiile bitişik yazıyoruz.

‘kerdene’ fiilinin geniş zaman(şimdiki zaman) kökü ‘ken-‘dir.

Ez kurdkî qisey kena. (Ben Kürtçe konuşurum.)

Ti kurdkî qisey kenî. (Sen Kürtçe konuşursun.)

Ti kurdkî qisey kena. (Sen Kürtçe konuşursun.)

O kurdkî qisey keno. (O Kürtçe konuşur.)

A kurdkî qisey kena. (O Kürtçe konuşur.)

Ma kurdkî qisey kenê. (Biz Kürtçe konuşuruz.)

Şima kurdkî qisey kenê. (Siz Kürtçe konuşursunuz.)

Ê kurdkî qisey kenê. (Onlar Kürtçe konuşurlar.)

Yukarıdaki örneklerde de görüldüğü gibi geniş zamanda(ve şimdiki zamanda) fiiller ÖZNEYE göre çekimlenmektedir.

Aşağıdaki 3 örneği inceleyelim.

1) Ehmed kurdkî qisey kenO. (=O kurdkî qisey kenO.)

      özne– nesne– yüklem

Özne (Ehmed), eril isim olduğundan yüklem ‘o’ çekim ekini almıştır.

2) Eyşe kurdkî qisey kenA. (=A kurdkî qisey kenA.)

     özne– nesne— yüklem

Özne (Eyşe), dişil isim olduğundan yüklem ‘a’ çekim ekini almıştır.

3) Eyşe û Ehmed kurdkî qisey kenÊ. (=Ê kurdkî qisey kenÊ.)

            Özne——-nesne—-yüklem

Özne (Ayşe ve Ahmet), çoğul olduğundan yüklem ‘ê’ çekim ekini almıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir